polybazaar-what-is-plastics

پلاستیک چیست؟

پلاستیک‌ها طیف بسیار وسیعی از مواد پلیمری را تشکیل می‌دهند. پلاستیک از کلمه یونانی (plastikos) به معنی شکل‌پذیر بودن نشات گرفته‌ است که به این معنی است که می توان آن را به شکل های مختلفی از جمله فیلم، الیاف، صفحات، لوله‌ها، بطری‌ها، جعبه‌ها و غیره دراورد.
پلاستیک اصطلاحی است که معمولاً برای توصیف طیف گسترده ای از مواد مصنوعی یا نیمه مصنوعی استفاده می شود که در طیف وسیعی از کاربردها مورد استفاده قرار می گیرد.
در هر کجا که نگاه کنید، پلاستیک پیدا خواهید کرد. ما از محصولات پلاستیکی استفاده می کنیم تا زندگی ما تمیزتر، آسان تر، ایمن تر و لذت بخش تر باشد. پلاستیک را در لباسی که می پوشیم، خانه هایی که در آن زندگی می کنیم و ماشین‌هایی که در آن مسافرت می کنیم و یا اسباب بازی هایی که کوکان با آنها بازی می کنند، صفحه هایی که تماشا می کنیم، ابزار IT که از آن‌ها استفاده می کنیم و تجهیزات پزشکی که از همه آنها سود می بریم حاوی پلاستیک هستند.

تقسیم بندی پلاستیک ها بر اساس منشا:

  1. طبیعی
  2. نیمه مصنوعی
  3. پلاستیک های مصنوعی یا صنعتی

در مورد پلاستیک‌های طبیعی می‌توان به موادی چون رزین‌ها‌ و کائوچو اشاره کرد.
پلاستیک‌های نیمه مصنوعی ماده ای چون گازئین که ریشه ی اصلی آن شیر می باشد اشاره می‌شود.
پلاستیک های صنعتی که کاربرد فراوانی پیدا کرده اند قطعات فراوانی مثل قطعات الکترونیکی، قطعات خودرو و لوازم خانگی را شامل می‌شوند که ریشه اصلی آن‌ها نفت، گاز و زغال سنگ می‌باشد.

ویژگی و کاربرد پلاستیک ها

پلاستیک‌ها ویژگی فیزیکی و مکانیکی جالب و جذابی دارند و این باعث توسعه روزافزون کاربرد این مواد در صنایع گوناگون و همچنین زندگی روزمره شده است. این ویژگی ها عبارتند از :

  1. سبکی آن‌ها نسبت به موادی چون فلزات که مصرف پلاستیک‌ها را در شرایط و مکان های مختلف امکان‌پذیر نموده است.
  2. عایق بودن پلاستیک‌ها در برابر الکتریسته که موجب استفاده فراوان از این پلیمردرصنایع الکتریکی و الکترونیکی مانند روکش انواع سیم ها، کابل‌ها، وسایل و ابزارالکتریکی، ساخت انواع مختلف کلید، سرپیچ، پریز و… شده است.
  3. به علت شفافیت برخی از پلاستیک‌ها، می توان آن‌ها را حتی جایگزین شیشه نمود.
  4. قابلیت رنگ پذیری، که به خاطر آن می‌توان از پلاستیک‌ها درتولید قطعاتی استفاده کرد که نیاز به رنگ آمیزی نداشته باشد.
  5. به علت مقاومت بالای برخی از این نوع پلیمرها، قابلیت استفاده از آن‌ها در شرایط مختلف جوی وجود دارد. مقاومت بالا در برابر خوردگی مواد شیمیایی، ویژگی دیگری است که کاربرد آن‌ها را در صنایع شیمیایی، غذایی و بهداشتی میسر نموده است.
  6. پلاستیک‌ها در ساخت وسایل پزشکی و جراحی، دندانپزشکی، صنایع داروسازی و… می‌توانند استفاده شوند چرا که میکروب‌ها، باکتری‌ها، انگل‌ها، قارچ‌ها و جلبک‌ها، توانایی رشد روی پلاستیک‌ها را ندارند.
  7. عایق بودن در برابر حرارت کاربرد این نوع پلیمر را افزایش داده، چرا که از آن در ساخت اشیایی که در مجاورت حرارت قرارگرفته، اما خود نباید گرم شوند مانند فرمان اتومبیل، دسته ظروف و… می‌توان استفاده کرد.
  8. و سرانجام ارزانی، سرعت بالای ساخت و قیمت پایین مواد اولیه است که باعث استفاده گسترده از پلاستیک‌ها می‌شود.

 فرآیند تولید پلاستیک (بسپارش یا پلیمریزاسیون)

برای تولید پلاستیک از دو فرایند استفاده می‌شود؛ پلیمریزاسیون و بسپارش. برای هر دوی این فرایندها به کاتالیزورهای ویژه‌ای نیاز است. در راکتور پلیمریزاسیون، مونومرهایی مثل اتلین و پروپیلن به هم متصل شده و زنجیره‌ی بلند پلیمری می‌سازند. هر پلیمری ویژگی‌ها، ساختارو اندازه‌ی خاص خودش را دارد که به انواع مختلف مونومرهای پایه‌ی استفاده شده بستگی دارند.

مشخصات و ویژگی‌های مشترک پلاستیک‌ها

برای پرداختن به ویژگی‌ها و مشخصات  انواع پلاستیک‌، باید کمی عمیق‌تر به این ماده نگاه کنیم. شیمی پلاستیک‌ها می‌تواند پیچیده باشد، اما مبانی آن ساده است. اگر درس علوم مدرسه را در مورد اتم‌ها و مولکول‌ها به خاطر داشته باشید، درکش راحت‌تر است. پلاستیک‌ها زنجیره‌هایی از مولکول‌هایی هستند که به هم وصل شده‌اند. اسم این مواد پلیمر (polymer) است.

برای همین نام بیشتر پلاستیک‌ها با پلی شروع می‌شود، مثل پلی اتیلن، پلی استیرن و پلی پروپیلن. پس این اولین ویژگی مشترک پلاستیک‌ها است. وجه شباهت دیگر پلاستیک‌ها این است که از کربن و هیدروژن و گاهی اکسیژن، نیتروژن، سولفور، کلر، فلوئور، فسفر یا سیلیکون درست شده‌اند. واژه‌ی پلاستیک تمام این پلیمرها را در بر می‌گیرد.

گرچه پلیمرهای بسیاری وجود دارد، اما پلاستیک‌ها معمولاً سبک و مقاوم هستند. پلاستیک‌ها را می‌توان قالب‌گیری، اکسترود، کست و باد کرد و به شکل‌های نامحدودی در آورد. حتی می‌توان آن‌ها را به فیلم یا فوم یا حتی فیبر برای نساجی تبدیل کرد.

تقسیم بندی انواع پلاستیک

  • پلی اتیلین ترفتالات یا پلی ‌استر (PET یا PETE)

پلی استر به خاطر این‌که می‌تواند جلوی نفوذ اکسیژن را به داخل بگیرد و از فساد مواد داخل پلاستیک جلوگیری کند، بیشتر برای بسته بندی غذا و نوشیدنی‌ها به کار می‌رود. همچنین مانع خروج دی اکسید کربن نوشیدنی‌ها نیز می‌شود. جنس آن با کیسه‌های پلاستیکی که در فروشگاه‌ها می‌بینید فرق دارد.

  • پلی اتیلن فشرده (HDPE)

در مقایسه با انواع دیگر پلاستیک، ماده‌ی خیلی خاصی محسوب می‌شود. پلی اتیلن فشرده زنجیره‌های پلیمری بسته دارد که باعث می‌شود کاملاً فشرده باشند و بنابراین از پلی استر محکم‌تر و ضخیم‌تر است. از این پلاستیک برای کیسه‌های خوار و بار فروشی، بطری‌های مات شیر، آب‌میوه، شامپو و بطری‌های پزشکی استفاده می‌کنند.

  • پلی وینیل کلراید (PVC)

پی وی سی در اسباب بازی‌ها، چسب زخم، کیسه فریزر، بطری مواد شوینده، کیسه‌ی خون و غیره استفاده می‌شود. بعد از پلی اتیلن، پی وی سی دومین رزین پلاستیکی پر استفاده در جهان بود. اما اکنون فرایند تولید و دور ریز پی وی سی برای آلودگی محیط زیست خطرناک شناخته شده و جایگاه خود را از دست داده است.

  • پلی اتیلن با چگالی کم (LDPE)

پلی اتیلن‌ها پر استفاده‌ترین پلاستیک‌های جهان هستند. این نوع پلاستیک ساده‌ترین ساختار شیمیایی پلیمر پلاستیکی را دارد که باعث شده است فرآوری آن خیلی ساده و ارزان باشد.

  • پلی پروپیلن (PP)

پلی پروپیلن در برابر گرما مقاومت بیشتری دارد و برای ظروف غذای گرم استفاده می‌شود. از نظر استحکام بین LPDE و HDPE قرار دارد. از این پلاستیک در پوشک‌های یک بار مصرف نیز استفاده می‌شود.

  • پلی استیرن (PS)

از این پلاستیک برای تولید ظرف غذا، کارتن تخم مرغ، فنجان‌ها و ظروف یک بار مصرف، بسته بندی و کلاه دوچرخه سواری استفاده می‌شود. پلی استیرن در برابر غذای چرب و گرما استیرن پس می‌دهد که برای مغز و سیستم عصبی سمی است؛ همچنین می‌تواند بر ژن‌ها، ریه‌ها، کبد و سیستم ایمنی تاثیر منفی بگذارد. از لحاظ بازیافت نیز امتیاز پایینی دارد.

ویژگی ترموپلاستیک‌ها

برخی ترموپلاستیک‌ها گران و محکم هستند و به جای فلز استفاده می‌شوند و برخی دیگر در محصولاتی که هر روزه با آن‌ها سر و کار داریم. ویژگی‌های ترموپلاستیک‌ها عبارتند از:

  • فواید کاربردی بسیاری دارند.
  • استحکام بالایی دارند.
  • در برابر گرما مقاوم‌اند و جمع نمی‌شوند.
  • به سادگی خم می‌شوند.
  • به شدت قابل بازیافت هستند.
  • سبک هستند.
  • هزینه‌ی فرآوری پایینی دارند.
  • مقاومت شیمیایی بالایی دارند.
  • گاهی در برابر گرما نرم و در برابر سرما سخت می‌شوند.
  • تحت فشار بالا می‌شکنند.
  • برخی انواع بی کیفیت آن ذوب می‌شوند.
  • نسبت به ترموست‌ها گران‌تر هستند.

ویژگی ترموست‌ها

  • سخت و انعطاف ناپذیر هستند.
  • در برابر گرما مقاوم‌اند.
  • پایا هستند.
  • ثبات ابعادی دارند.
  • در برابر قارچ مقاوم‌اند.
  • ثبات رنگ خوبی دارند

لاستیک‌های کم خطر برای محیط زیست و زمان ماندگاری آن‌ها در طبیعت

اگر به تفکیک زباله اهمیت و این کار را انجام می‌دهید، حتماً متوجه شده‌اید که ظرف چند روز تعداد کیسه‌های حاوی مواد پلاستیکی به مراتب بیشتر از کیسه‌ی زباله‌های کاغذی، فلزی، شیشه‌ای و آشپزخانه است. همچنین یک روز که اخبار را مناطق مختلف دنیا را بشنوید، متوجه می‌شوید که زمین در خطر جدی قرار دارد و افراد بسیاری در نقاط مختلف جهان در حال انجام اقداماتی در راستای نجات زمین هستند.

یکی از موارد مهم در این مسیر، کاهش تولید زباله‌هایی است که تجزیه شدن آن‌ها در طبیعت مدت زمان بسیاری می‌برد. در این میان گناه بزرگ به گردن پلاستیک‌هاست. پلاستیک می‌تواند حتی باعث شود جانوران مختلف از جمله پرندگان و آبزیان منقرض شوند.

امروزه پلاستیک‌های زیستی و تجزیه پذیر پیشنهادی برای جایگزینی پلاستیک‌های معمولی هستند. پلاستیک‌های معمول تا صدها سال ممکن است در طبیعت بمانند و به صورت تجزیه شده و نشده به محیط زیست آسیب برسانند. در این میان ترموپلاستیک‌ها قابلیت بازیافت سریع‌تری نسبت به سایر انواع پلاستیک دارند.

برچسب ها: بدون برچسب

Leave A Comment

برای افزودن دیدگاه باید وارد شوید .